|
|
  English version
Hier vindt u beschrijvingen van de Sinterklaas tradities in diverse landen
Gebruik de Links in dit menu om naar één van de landen te springen
Het Sinterklaasfeest inNederland.
Het Sinterklaasfeest is een jaarlijks volksfeest rond de folkloristische figuren van Sinterklaas en Piet dat op 5 december (Sinterklaasavond) in Nederland en op 6 december (Sint-Nicolaasdag) in België wordt gevierd. De sinterklaastijd vangt half november aan met de Nationale intocht van Sinterklaas op de eerste zaterdag na 11 november Sint-Maarten, gevolgd door een periode van de schoen zetten tot aan het feest (Sinterklaas avond) zelf.
Vele decennia lang was het Sinterklaasfeest de belangrijke traditie in Nederland. Vele generaties kinderen groeiden op met de spanning of ze op 5 december cadeautjes zouden krijgen van de Goedheiligman. Vanaf dat Sinterklaas half november voet aan land zet in Nederland zijn velen in Sinterklaasstemming. Waren vroeger de meeste etalages en winkels voornamelijk in Sinterklaassferen, tegenwoordig is dit veel minder.
Het hedendaagse Sinterklaasfeest wordt gevierd op de sterfdag van Sint Nicolaas, 6 december, dan wel op de avond daarvoor, Pakjesavond. In Nederland viert men meestal op 5 december Pakjesavond, in België en in andere landen is de viering meestal op 6 december.
In 2010 werd het Sinterklaasfeest als meest belangrijke traditie gekozen. Wij Nederlanders zijn een volk dat houdt van gewoonten en tradities. Van Koninginnedag en Hollandse Nieuwe tot vuurwerk en oliebollen met oud en nieuw. Maar Nederlanders vinden Sinterklaas vieren de meest belangrijke traditie.
Het Sinterklaasfeest wordt in veel meer landen al heel lang gevierd en de wijze van vieren is niet overal het zelfde. Wat typisch is voor Nederland is dat in geen enkel ander land het Sinterklaasfeest op zo'n knusse en uitbundige manier gevierd wordt als in Nederland.
Van de landelijke intocht tot het schoen zetten en het maken van het liefst een persoonlijk gedichtje bij een cadeautje kennen we alleen in ons land. Een traditie om te koesteren dus.
Maar eigenlijk bestaat deze "Sinterklaas traditie" uit meerdere tradities.
Het Sinterklaasfeest is net als veel andere folkloristische en traditionele feestdagen omgeven door een groot aantal tradities, die vaak al honderden jaren oud zijn. Met Sinterklaas eten we bijvoorbeeld pepernoten en speculaaspoppen, zetten we onze schoen en moeten we oppassen dat we niet in de zak van Sinterklaas verdwijnen.
Maar waar komen deze tradities eigenlijk vandaan?
|
|
Via de links hieronder kunt u snel naar één van deze tradities springen
|
De Zak
Net als bij veel op het christelijk geloof gebaseerde feesten kent Sinterklaas een aantal van de Germanen overgenomen tradities. Veel Germaanse stammen hadden een speciaal ritueel voor de volwassenwording van oudere jongens. Zij werden 's nachts door volwassen mannelijke stamgenoten ontvoerd en in een zak gestopt om hun moed te testen.
Hier komt waarschijnlijk het verhaal van de zak van de Sint vandaan, waarbij stoute kinderen werden meegenomen naar Spanje. Daarmee zou de zak dus vermoedelijk de oudste Sint traditie zijn.
Tegenwoordig dient deze zak uitsluitend om de geschenken in te vervoeren. | 
|
Terug naar het Tradities Menu
Brood en Banket Letters (En ook Chocolade letters)
Banketletter | Het maken van banketletters gaat ook heel ver terug, tot wel duizenden jaren. Ze werden in die tijd vaak gebruikt om kinderen te leren lezen of schrijven. In het oude Rome, de tijd van de Romeinen, werden er bijvoorbeeld letterkoeken gemaakt om kinderen te leren lezen.
Let wel: Kinderen van arme ouders moesten werken en leerden dus zelden lezen en schrijven, in een enkel geval kwam het voor de de arme ouders zelf brood- of koekletters maakten om hun kinderen lezen en schrijven te leren (bankt met amandelspijs was voor hen te duur.
Dit gebruik, letterkoeken om kinderen iets te leren komt veel vaker terug, zo ook in het Duitse Würtemberg, hier werden letters, tot aan de Tweede Wereldoorlog, meegekookt in de pap. Kinderen zouden hier 'Lernkräftig' van worden.
En ook op Sicilië werden de banketletters gebruikt. Ze legden een 'abizzé' in de wieg van een pasgeboren kindje. Dit om mogelijke studiebollen te stimuleren. |
Bekend is dus dat de banketletter een lekkernij is en zijn roots al duizenden jaren geleden vindt, maar waarom eten we de boterletters dan eigenlijk specifiek bij Sinterklaas? Waar komt de connectie met Sinterklaas vandaan? In het sinterklaasliedje 'O, kom er eens kijken' wordt opgesomd wat er in de schoen wordt gevonden. Hierbij wordt onder andere een 'le-etter va-an banke-et' genoemd (zelfs in 2 refreinen).
Hoe de banketletters samen kwamen met Sinterklaas gaat als volgt. De Germanen geloofden dat Odin de uitvinder was van lettertekens (runen). De Germanen gaven lettertekens cadeau op hun midwinterfeest. Het lijkt dan misschien dat dit los staat met ons sinterklaasfeest, maar veel van de Germaanse tradities werden eeuwen geleden overgenomen in Christelijk vieringen zo werd dus ook de banketletter verbonden met het Sinterklaasfeest en genieten we er nog altijd elk jaar weer van!
Toen begin 20e eeuw de cacao goedkoper werd kwamen er ook Chocolade letters. Eerst alleen de S en de P, later ook andere letters en tegenwoordig is het hele alfabet verkrijgbaar. Daardoor werd de banket letter weer iets minder belangrijk.
Tegenwoordig is het meestal 1 banketletter voor het hele gezin en een chocoladeletter per persoon | 
Chocoladeletter
|
Broodletters
Terug naar het Tradities Menu
Geld en Choclade Munten
Er zijn vele verhalen bekend over Sint Nicolaas. Na zijn dood ontstonden de wonderverhalen. Het bekendste verhaal gaat over een arme man met drie dochters die dankzij giften van Sint-Nicolaas kunnen trouwen en daarom niet verviellen tot prostitutie. Hij gooide de giften door het open raam. Hier komen mogelijk het strooigoed en het geld (de chocolademunten) vandaan
In de middeleeuwen werd op Duitse en Noord-Franse kloosterscholen het Sint-Nicolaasfeest gevierd. Tijdens een mirakelspel 'verscheen' de heilige voor de kinderen, en hij beloonde de ijverige leerlingen en vermaande de luie.
De Sint-Nicolaasviering liep van ca. 1300 tot ca. 1600 samen met het kinderbisschopsspel. Op 6 december werd in die tijd een kinderbisschop met aanhang gekozen. Zij werden tot 28 december (Onnozele Kinderen) van voedsel en geschenken voorzien. Andere kinderen kregen geld en een vrije dag om op 6 december feest te kunnen vieren.
De waarschijnlijk oudste vermelding daarover komt uit Dordrecht en dateert van 1360: "op St. her Nyclaes dach I L. gr. aen die schoelers voer het oerlof". In 1363 gaf de heer van Gouda, Jan van Blois, te Dordrecht "den scoelnaers tot hoere hoechtijt van St. Nyclaes en horen bisscop . In 1403 is er sprake van het uitdelen van "honic, claescoeck en taert aen die kynders, op hunne patroen St. Nyclaes".
In de Utrechtse Nicolaaskerk werd vanaf 1427 geld in kinderschoenen gedaan. Kinderen gingen in die tijd verkleed in een optocht door de straten en kregen bisschopsgeld van voorbijgangers. Soortgelijke tradities komen vandaag nog voor in andere landen, zoals het Chlausjagen in Zwitserland.
Toen begin 20e eeuw Cacao goedkoper werd, kwam er ook veel Chocolade snoepgoed en werd herinnerd aan het geven van echt geld door Chocolade munten te geven.
 
Terug naar het Tradities Menu
Snoepgoed
 
Het snoepgoed had ook vaak een eigen verhaal en geschiedenis. Zo komt het gebruik van het strooien van pepernoten waarschijnlijk uit een verhaal rond Sint Nicolaas waarin hij munten wierp naar drie jonge meisjes, zodat zij hun bruidschat konden betalen en niet de prostitutie in hoefden. Daarnaast heeft het strooien ook een Germaanse oorsprong en beeldt het vruchtbaarheid uit, omdat het lijkt op een boer die zijn akker inzaait.
Speculaaspoppen kennen ook een Germaanse oorsprong, waarbij de poppen door een jongen aan een meisje werden gegeven. Als het meisje de 'speculaasvrijer' aannam was dat een goed teken voor de relatie.
Deze etenswaren zijn waarschijnlijk ook bij het Sinterklaasfeest gaan horen omdat zij qua smaak goed passen bij het jaargetijde.
Overig snoepgoed (lekkernijen) zal er ook altijd vast wel bij zijn geweest, zoals in reeds eerder aangehaalde tekst wel blijk.
In 1403 is er sprake van het uitdelen van "honic, claescoeck en taert aen die kynders, op hunne patroen St. Nyclaes".
Terug naar het Tradities Menu
Schoenzetten
 
Nog een oude Sinterklaastraditie die een wat recentere oorsprong heeft is het zetten van de schoen. Dit werd al in de 15e eeuw gedaan op Sinterklaasavond en was toen bedoeld voor de armen.
De inhoud van de schoenen werd een dag later, op 6 december, de sterfdag van Sint Nicolaas, verdeeld onder de armen. Later veranderde dit iets, toen was dit schoenzetten voor arme kinderen, die zetten dan op 5 december hun schoen in de kerk, waarna de schoenen met snoepgoed en soms ook geld werden gevuld door de rijken en de kindern op de ochtend van 6 december hun gevulde schoen weer konden ophalen.
In de 16e eeuw begon men met het gebruik dat kinderen op 5 december 'savonds thuis hun schoen zetten. Volgens 16e eeuwse beschrijvingen gebeurde dit eerst in het achterhuis bij de buitendeur, later in de huiskamer (bij de openhaard). De kinderen vullen hun schoen met haver en stro. 's Avonds laat vervangen de ouders dit door appels, koeken, rozijnen of geld. Speelgoed, suikergoed, gemberkoeken, pepernoten, kruidnoten, marsepein of speculaas werden ook gegeven.
En zo gaat het heden ten daage dus nog steeds, al mogen veel kinderen nu hun schoen wat vaker zettten met ook een briefje een en tekening voor Sinterklaas er in en dan krijgen ze er een kleinigheid in.
Terug naar het Tradities Menu
The Arrival and the Entry
De allereerste intocht van Sinterklaas vond plaats in 1888, in Venray. Dit gebeurde op 6 december, de datum waarop tegenwoordig het sinterklaasfeest eindigt. In Amsterdam wordt sinds 1934 een centraal georganiseerde jaarlijkse intocht van Sinterklaas gehouden.
Sinds begin jaren '50 wordt een oficiële Landelijke Intocht van Sinterklaas gehouden, deze wordt rechtstreeks op de nationale televisie uitgezonden De Sint komt dan in het begin van de middag aan. Voor deze nationale Intocht wordt ieder jaar een andere plaats gekozen waar de Sint en Pieten dan met Boot aankomen.
 
In de twee weken voor de Aankomst is er voor de kinderen op de Nationale TV een verfilmd Sinterklaas verhaal dat naar de aankomst toewerkt. Genaamd Het Sinterklaas Journaal. En na de aankomst werkt werkt het verhaal via dit Sinterklaasjournaal naaar Sinterklaasavond toe. Ieder jaar een nieuw verhaal.
 
De Nationale Intocht van Sinterklaas met zijn gevolg is het officiële sein voor kinderen dat ze vanaf dat moment hun schoen mogen klaarzetten.
Een intocht kan worden voorafgegaan door een aankomst waarbij Sinterklaas per stoomboot arriveert uit Spanje, maar ook andere vervoermiddelen zijn niet ongewoon. Waar mogelijk komt Sinterklaas meestal per stoomboot aan, of anders op andere manieren zoals per trein, helikopter, bakfiets of in een aantal plaatsen zelfs met paard en wagen.
Na aankomst volgt een intocht van Sinterklaas op zijn paard en met zijn Pieten.
 
De intocht gaat zoals met een middeleeuwse blijde inkomst vaak vergezeld van enkele rituelen waaronder een verwelkoming door de burgemeester en een fanfare. Dergelijke intochten worden in vele plaatsen gehouden. Tijdens de intocht rijdt de Sint op de schimmel van Sinterklaas of in een koets auto of ander ludiek vervoermiddel of of hij gaat lopend.
In Nederland en België vindt de intocht plaats half november op de eerste zaterdag na Sint-Maarten (11 november). De plaatselijke intochten zijn meestal later op dezelfde middag als de landelijke intocht, in het zuiden van Nederland en in België vaak ook de zondag daaropvolgend en ook in sommige plaatsen de zaterdag daarna
In België komen Sinterklaas en zijn hele gevolg elk jaar aan in Antwerpen, wat rechtstreeks wordt uitgezonden op Eén of Ketnet onder de naam Hij komt, hij komt... De intrede van de Sint. In 2003 had de intocht per uitzondering plaats in Oostende.
Terug naar het Tradities Menu
Liedjes
Sinterklaasliedjes worden gedurende de hele sinterklaastijd gezongen, maar vooral tijdens de aankomst en de intocht van Sinterklaas, bij het zetten van de schoen, tijdens een bezoek van Sint en Piet, en aan het begin van pakjesavond. Het zingen voor Sinterklaas is een van de belangrijkste gewoonten die met dit folkloristische feest verbonden zijn.
De oudste heiligenliederen over Sint-Nicolaas stammen uit de zestiende en zeventiende eeuw. In de zeventiende en achttiende eeuw waren liedjes over de Sint als huwelijksmaker wijdverbreid. In de negentiende eeuw werden er een aantal bestaande volksliedjes over Sinterklaas opgetekend, zoals 'Sinterklaas goed heiligman', 'Sinterklaas kapoentje' en 'Sinterklaasje bonne bonne bonne'.
De huidige traditionele sinterklaasliedjes stammen vrijwel geheel uit de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw. Het gaat om liedjes van tekstdichters als J.P. Heije ('Zie, de maan schijnt door de bomen'), Jan Schenkman ('Zie, ginds komt de stoomboot / Uit Spanje weer aan') en Katharina Leopold ('O, kom er eens kijken / Wat ik in mijn schoentje vind').
 | Enkele tientallen liedjes gaan al zo'n honderd tot bijna tweehonderd jaar mee en geven zo het feest al generaties lang mede vorm, inhoud en sfeer. Samen met traditionele kinderliedjes en sint-maartensliedjes behoren de sinterklaasliedjes tot de best bewaard gebleven Nederlandse zangcultuur. Ze horen daarmee tot de weinige liedcultuur die nog gekenmerkt wordt door actieve zangbeoefening (sinds de opkomst van muziek op de radio of op geluidsdragers).
<== Meisje met klomp zingt sinterklaasliedje voor de kachel
|
Terug naar het Tradities Menu
Sinterklaas avond / Pakjesavond
 | Sinterklaasavond (ook Pakjesavond) wordt gehouden op of rond de avond voor Sint-Nicolaasdag en wordt vaak gevierd met de familie. Pakjesavond wordt al afgebeeld op een schilderij van Jan Steen omstreek 1636, de geschenken zijn door de schoorsteen afgeleverd in een schoen van de kinderen. In een huishoudboek uit 1638 van Maria van Nesse, een rijke vrouw uit Alkmaar, zijn geschenken voor haar twee nichten beschreven, doen het Sinter Nicolaes was.
Pakjesavond is vooral typisch voor de Nederlandse versie van het sinterklaasfeest. Op pakjesavond worden veelal sinterklaasliedjes afgespeeld of gezongen, er wordt samen gegeten, er zijn zoete snaperijen en appels en mandarijnen. De pakjes gaan soms vergezeld van een gedicht dat vooraf door de ontvanger van het geschenk hardop moet worden voorgelezen. Veel gegeven geschenken zijn de speculaaspop en chocoladeletter. Soms bezoekt Sinterklaas de kinderen thuis, alleen of met Zwarte Pieten, en met een zak vol cadeautjes. Als er weinig tijd is, wordt alleen op de deur gebonsd en de zak of mand buiten neergezet. |
| Zoals pakjesavond tegenwoordig wordt gevierd is een verschijnsel van na de Tweede Wereldoorlog. Oorspronkelijk was het de avond waarop Sinterklaas in de nacht de cadeautjes brengt waarbij de kinderen op de zesde december ze in de ochtend aantreffen. Liedjes werden hierbij gezongen op de avond dat kinderen hun schoentje zetten. In België is een dergelijke viering gebruikelijk. De schoen zetten op pakjesavond was in veel gezinnen vlak na de Tweede Wereldoorlog gebruikelijk. Dit ceremonieel was aanvankelijk omgeven door een sfeer van geheimzinnigheid. | 
|
Door de toenemende welvaart na de oorlog kwam echter meer ruimte voor een geefcultuur. Ouders gaven hun kinderen in eerste instantie zelfgemaakte cadeaus en tegenwoordig gekochte cadeautjes. Ook volwassenen en kinderen in het vervolgonderwijs geven elkaar sindsdien, meestal anoniem, vaak geschenken met pakjesavond, al dan niet voorzien van een sinterklaasgedicht of verpakt als 'surprise'. Vaak wordt dan door middel van lootjes trekken anoniem bepaald voor wie men een cadeautje moet kopen. Deze vorm van vieren, met gedichten en 'surprises', is meer gebruikelijk in Nederland dan in België.
| 
|
Terug naar het Tradities Menu
Cadeautjes en surprises
 |
Sinterklaas avond (pakjes avond) is van ouds her het echte Sinterklaasfeest,
Dan krijgen de kinderen (en later ook de volwassenene) hun cadeautjes. Hoe dat precies gaat kan van huis naar huis verschillen. Meestal wordt er aan de deur gebeld of tegen het raam getikt (bv door buurman) en als de kinderen dan kijken staat er een zak of mand met cadeautjes. Deze wordt dan naar binnen gebracht en daar worden de cadeautjes dan uirgedeeld.
Iets uitgebreider wordt het, als er na het bellen geen zak of mand staat maar een brief ligt, met daar in een rijmvers met aanwijzingen waar de zak of mand gevonden kan worden.
Zak gevonden? Dan is het tijd voor chocolade melk en daarna de cadeautjes.
In een groot gezin met veel kinderen zat er onder in die zak weer een brief met daarin de aanwijzingen waar een tweede zak gevonden kon worden en zo ging dat door tot de vijfde en laatste zak. In dat gezin zat er boven in de eerste zak ook een banket letter, dus na het vinden was er chocolademelk met een stuk banketletter voor iedereen.
Soms vinden de kinderen na het aanbellen niet alleen de zak, mand of brief maar ook sporen van het paard (hoefafdrukken en/of paardepoep) dat maakt het nog echter en spannender voor kinderen.
|
| Het uitdelen van de cadeautjes kan ook op verschillende manieren. Op alle cadeautjes staat de naam van degene waar het cadeau voor is.
De ouders of een ouder kind kunnen de cadeautje één voor één uit de zak of mand halen en aan degene geven wiens naam er op staat, is er een gedicht bij dan moet deze hardop worden voorgelezen, daarna wordt het cadeau uitgepakt, en daarna is het volgende cadeau aan de beurt. Een leuke variatie hier op is, dat degene die net zelf een cadeau gekregen heeft, het volgende cadeau uit de zak of mand pakt en aan de ontvanger geeft.
De tradite wil dat iedereen minstens bij 1 cadeau een gedicht krijgt. Gedichten bij meer cadeaus is natuurlijk leuker.
Over hoe die gedichten kunnen zijn, leest u bij het volgende punt (Gedichten) meer. | 
|
 | De surpriseavond, de uitwisseling van geschenken in vermakelijke verpakkingen begeleid door belerende of gekscherende gedichten, is een relatief nieuw fenomeen binnen de traditie, dit ontstond rond de 70-tiger jaren.
Hierbij gaat het soms meer om de verpakkingen dan om de inhoud, Zo als bijvoorbeeld een doorgeefpakje, waarin telkens weer naast een kleinigheid voor de ontvanger een pakje voor een ander zit, en zo gaat dat de hele kring rond totdat iedereen iets gekregen heeft. Of een heel groot pak vol rommel met klein cadeautje er in. Heel leuk ook als de verpakking iets anders doet vermoeden dan het werkelijke cadeau is.
|
Terug naar het Tradities Menu
Gedichten
De gedichten kunnen zowel kort als lang zijn, lief of plagend en kunnen van bijna onzin tot een scherpzinnig raadsel over het cadeau zijn,
Hier volgen een paar voorbeelden:
Voor onze Henk
is dit geschenk.
Het valt je mischien wat tegen,
maar zo blijf je wel droog bij regen.
Sint |
| Voor Kees,
Het pak is rond, maar het is geen bal,
de inhoud is leuk, maar ook een raar geval,
Het maakt je schoon tijdens het baden
Het is ... , nee, dat mag je nou juist raden.
Sint en Piet |
Voor Jan,
Jan mag graag de meisjes plagen,
zijn grappen zijn vaak niet te verdragen
Het is iets dat hij niet meer mag doen
anders is dit het laatste dat hij kreeg in zijn schoen
Piet met de roe | |
of beginnend met een regel uit een Sinterklaasliedje
Voor Ina,
Zie de maan scheent door de bomen,
toen de Sint had vernomen
Dat Ina niet lang over haar wens heeft nagedacht
Daarom heeft hij haar dus dit cadeau gebracht
Pieterbaas
|
Terug naar het Tradities Menu
Bisschopswijn en Chocolademelk
Tijdens Sinterklaas werdt traditioneel bisschopswijn gedronken. Een gekruide wijn die dezelfde is als de bekende Glühwein. Deze drank vindt zijn oorsprong in Hippocras, een oeroude drank op basis van wijn , honing en kruiden. De naam verwijst naar de Griekse filosoof Hypocrates.
Bisschopswijn en Glühwein is prima te maken van restjes rode wijn die al te lang open heeft gestaan of van wijn die bij nader inzien niet naar je smaak is. Voor recepten hoef je maar te googelen om deze wijn zelf te maken.
Vanaf de 18e eeuw wordt ook warme chocolademelk gedronken en vooral door de kinderen natuurlijk.
Terug naar het Tradities Menu
Winkel etalages en Straatversiering
Winkeletalages met Sinterklaas decoraties waren er soms ook al wel voor de 1e wereld oorlog, maar met de groei van de industrie en daardoor goedkopere industriële materialen kwamen er meer en goedkopere decoraties beschikbaar. En dat maakte dat er ook meer en uitbundiger versierde etalages kwamen. Na de 2e wereldorlog maakte dat nog een grote stap, toen kwamen er decoraties met bewegende poppen en andere bewegende dingen en rijdende treintjes enz..
En ook de elektrische Sinterklaas feestverlichting voor de winkelstraten.
 
Kort voor de eeuwwisseling verschoof het accent langzaam naar kerstetalages
en Kerst straatverlichting of algemenere winter feestverlichting voor de winkelstraten.
Terug naar het Tradities Menu
Katholicisme
Een aantal van de tradities rond het Sinterklaasfeest zijn ook terug te voeren op de katholieke afkomst van Sint Nicolaas. Zo zijn de kleding, mijter en staf van de Goedheiligman symbolen van zijn functie als bisschop, komt hij aan met een stoomboot omdat Sint Nicolaas de beschermheilige van de zeevaarders was en vieren we pakjesavond op 5 december omdat de sterfdag van een heilige in het katholieke geloof vaak de avond ervoor wordt gevierd.
Terug naar het Tradities Menu
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in België.
Het Sinterklaasfeest is een van de oudste en meest geliefde tradities in België.
Elk jaar, op 6 december, vieren de Belgen de komst van Sinterklaas, ook wel bekend als Sint-Nicolaas. Het feest heeft een lange geschiedenis en vindt net als in Nederland zijn oorsprong in de eeuwenoude historie van de heilige Nicolaas. Zijn sterfdag, 6 december, werd gekozen als de dag om zijn leven en goede daden te herdenken.
Op 6 december komt Sinterklaas aan in België. Steevast arriveert de Sint daar met de stoomboot in de haven van Antwerpen. Hij wordt verwelkomd met grote feesten en optochten in steden en dorpen door het hele land. Kinderen zingen liedjes en kijken vol verwachting uit naar de komst van Sinterklaas.
 
Na de aankomst bezoekt Sinterklaas scholen, winkels en huizen om cadeautjes uit te delen. De aankomst van Sinterklaas in België markeert het begin van de feestelijke periode en brengt een gevoel van opwinding en verwachting met zich mee. Voor kinderen is het een magische tijd waarin ze hopen op cadeautjes en lekkers.
Het Sinterklaasfeest in België wordt gekenmerkt door verschillende tradities en gebruiken. Op de avond van 5 december, de vooravond van het feest, zetten kinderen hun schoen bij de kachel in de hoop dat Sinterklaas daar cadeautjes in zal achterlaten. Ook een wortel of suikerklontje voor het paard van Sinterklaas ligt klaar. In de nacht komt Sinterklaas langs op zijn paard, vergezeld van zijn trouwe knecht, Zwarte Piet. Ze brengen cadeautjes en lekkernijen voor de kinderen.
In België (vooral Vlaanderen en Henegouwen), het westen van Duitsland en in Noord-Frankrijk worden de kindertjes op 6 december vroeg wakker gemaakt om bij de haard (of bij de centrale verwarming) cadeautjes en zoetigheid te vinden, door de schoorsteen gedropt door een behendige Zwarte Piet, waarvan er trouwens meestal maar één is.
De verschillen tussen België en Nederland
5 en 6 december.Hoewel het Sinterklaasfeest in zowel België als Nederland wordt gevierd, is er een groot verschil tussen beide landen. In België wordt Sinterklaas traditioneel gevierd op 6 december, terwijl in Nederland het feest op 5 december plaatsvindt.
De intocht in België vindt altijd plaats in Antwerpen terwijl in Nederland Sinterklaas elk jaar in een andere plaats aankomt.
Schoen zetten. Zowel in Nederland als België zetten de kinderen hun schoenen. Doen er een tekening in, een wortel voor het paard en in België ook nog een suikerklontje voor Slecht-Weer-Vandaag erbij. Wat in België ook vaak gebeurt is dat er een flesje bier bij wordt gezet, een pintje voor Piet. Eentje maar want hij moet daarna wel weer veilig het dak op.
Nog een groot verschil. Naast 5 en 6 december is er nog een groot verschil in het vieren van het Sinterklaasfeest. Alleen in Nederland doen volwassenen ook mee. Het trekken van lootjes, voor de getrokken persoon een cadeautje kopen en daarnaast ook nog een gedicht schrijven, het liefst enigzins persoonlijk is een typisch Nederlands onderdeel van het Sinterklaasfeest. In België komt Sinterklaas alleen voor de kinderen.
Traditionele Sinterklaaslekkernijen in België
Naast cadeautjes brengt Sinterklaas ook traditionele Belgische lekkernijen met zich mee. Een van de meest populaire zijn de speculaas, speculoos genoemd in België die vaak in de vorm van Sinterklaas en Piet worden gemaakt. Daarnaast ook mandarijnen en chocolade figuren die tijdens het feest worden gegeten. Kinderen ontvangen natuurlijk ook cadeautjes van Sinterklaas. Deze worden meestal in hun schoen achtergelaten en kunnen variëren van speelgoed en boeken tot snoep en kleine verrassingen. Het is een traditie dat Sinterklaas weet wat elk kind graag wil ontvangen, wat bijdraagt aan de magie en opwinding van het feest.
Regionale verschillen in België
Hoewel het Sinterklaasfeest in heel België wordt gevierd, kunnen er regionale verschillen zijn in de manier waarop het feest wordt gevierd. In sommige delen van België worden bijvoorbeeld extra vieringen gehouden op de dag van de intocht van Sinterklaas. In andere regio's kunnen er specifieke tradities en gebruiken zijn die uniek zijn voor die plaats. Een voorbeeld hiervan is de stad Mechelen, waar elk jaar op 6 december de "Kinderstoet" wordt gehouden. Dit is een grote optocht waarin kinderen verkleed als Sinterklaas en Zwarte Piet meelopen en snoep uitdelen aan het publiek. Het is een vrolijke en kleurrijke viering die de lokale gemeenschap samenbrengt.
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Duitsland.
De viering van Sinterklaas vind niet alleen in Nederland plaats. In Duitsland bijvoorbeeld wordt het ook gevierd. Wie is Sinterklaas in Duitsland?
Sinterklaas, of Heiligen Nikolaus zoals hij daar wordt genoemd, is een traditioneel figuur. De viering is gebaseerd op de figuur Sint-Nicolaas, de historische bisschop die bekend stond om zijn vrijgevigheid en goedheid. Dezelfde historische figuur die wij ook kennen, hoewel het er iets anders uitziet dan bij ons.
In Duitsland zijn de activiteiten rondom Heiligen Nikolaus vaak religieus van aard en vaak is de kerk daar dan bij betrokken. Ondanks een grote protestantse kerk in Duitsland zijn de festiviteiten in december overal zichtbaar in het land.
In tegenstelling tot Nederland, waar het Sinterklaasfeest begint met de intocht van Sinterklaas half november en eindigt op 5 december, wordt Sinterklaas in Duitsland meestal gevierd op 6 december. In sommige regio's beginnen de festiviteiten op de avond van 5 december. Hoewel de viering van Sinterklaas in Duitsland niet zo uitgebreid is als in Nederland, zijn er nog steeds veel tradities rond het feest. Kinderen poetsen hun schoenen en zetten ze 's nachts buiten, in de hoop dat de Heiligen Nikolaus ze vult met snoep, chocolade of kleine cadeautjes.
In Duitsland zingen de kinderen liedjes in ruil voor cadeautjes
Er zijn duidelijke verschillen tussen het Nederlandse Sinterklaasfeest en de Duitse.
| In Duitsland bestaat er geen Zwarte Piet zoals wij die kennen. In plaats daarvan wordt Sinterklaas vergezeld door verschillende andere helpers waarvan de gezichten vaak ook zwart geschminkt zijn. In grote delen van Duitsland is Knecht Ruprecht de rechterhand van de Heiligen Nikolaus. Knecht Ruprecht is niet zoals onze goedlachse en vrolijke Piet, nee in Duitsland is de helper van de Heiligen Nikolaus een echte boeman met roe.
|  |
 | In het Alpengebied in het uiterste zuiden van Duitsland komt Nikolaus samen met de angstaanjagende helper Krampus. Krampus, met zijn twee hoorns, lijkt op een demon en is bedoeld om kwade geesten weg te jagen.
|
| Helemaal in het zuidoosten van Duitsland, in het Berchtesgadener Land wordt Heiligen Nikolaus vergezeld door zogenaamde Buttnmandl. Dit zijn mannen die uitgedost zijn in pakken van stro en duivelmaskers dragen. Achter op de ruggen zijn ernorme koebellen gebonden wat voor veel lawaai zorgt om zo boze geesten te verjagen. Alleen in de dorpen van het Berchtesgadener Land zijn de Buttnmandl in Duitsland een traditioneel gebruik. In de dorpen vinden op verschillende datums (tot en met 24 december) de Buttnmandllaufen (optochten) plaats. In deze optochten lopen naast de Buttnmandl ook Gankerl (soort Krampus) met de Heiligen Nikolaus mee. |  |
 | In plaats van de Nederlandse vroegere traditie 'de taaipop', hebben Duitsers een 'Weckmann', ook wel bekend als een Stutenkerl of Klausmann. Het is een broodje in de vorm van een mannetje, een bisschop met een pijp van marsepein in zijn mond. Klausmann is vaak gevuld met rozijnen en krenten.
|
Op scholen en kinderdagverblijven worden liedjes voor de heilige Nikolaus gezongen. Een van de bekendste Nikolaus-liedjes is 'Lasst uns froh und munter sein' (Laat ons vrolijk en opgewekt zijn).
Laßt uns froh und munter sein,
und uns recht von Herzen freu'n!
Refrain:
Lustig, lustig, traleralera,
|: bald ist Nik'lausabend da! :|
Bald ist uns're Schule aus,
dann zieh'n wir vergnügt nach Haus.
Refrain
Dann stell' ich den Teller auf;
Nik'laus legt gewiß was drauf.
Refrain
Steht der Teller auf dem Tisch,
sing' ich nochmal froh und frisch: |
Refrain
Wenn ich schlaf', dann träume ich:
Jetzt bringt Nik'laus was für mich.
Refrain
Wenn ich aufgestanden bin,
lauf' ich schnell zum Teller hin.
Refrain
Nik'laus ist ein guter Mann
dem man nicht genug danken kann.
Refrain |
Er bestaan enkele opmerkelijke tradities rondom Heiligen Nikolaus in Duitsland. Op het Waddeneiland Borkum bijvoorbeeld, is Sinterklaas jong, wild en jaagt hij op vrouwen onder de naam Klaasohm.
In de Hollandse wijk in Potsdam kunnen Duitsers genieten van een Sinterklaasfeest met een Nederlands tintje. Het enige verschil met Nederland is dat de kindervriend pas na 5 december aankomt.
Terug naar het Landen Menu
Sinterklaas in Oostenrijk.
Daar arriveert op 5 of 6 december Nicolo - ook wel Niklaus genoemd - met mijter en al. Bij voorkeur is het op 6 december de dag van de sinterklaasviering.
Sint - Nikolaus - zelf ziet er hetzelfde uit als Sinterklaas- wordt in Oostenrijk niet geholpen door Zwarte Pieten. Deze goedheiligman heeft namelijk een stel engeltjes tot zijn beschikking. Engeltjes die de namen van de kinderen hebben opgeschreven in het Grote Boek.
En als klein kindje in Oostenrijk hoop je maar dat er goede dingen in dit boek staan, want anders krijg je te maken met Krampus, een duivels figuur dat kinderen angst aanjaagt en dreigt stoute kinderen te slaan met een grote stok.
Op veel Oostenrijkse peuterspeelzalen is deze knecht overigens al lang niet meer welkom. Volgens pedagogen zou hij een traumatische ervaring voor de kleintjes vormen. Krampus is zelfs zo angstaanjagend dat hij op vrijwel geen een sinterklaasviering in Duitsland of Oostenrijk meer welkom is. Wel worden er in de twee landen op verschillenden plekken festivals en parades rondom Krampus georganiseerd.
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Frankrijk.
In het noorden en noordoosten van Frankrijk wordt op 6 december het Sinterklaasfeest gevierd (in de rest van Frankrijk viert men alleen het Kerstfeest). Lang niet overal wordt de dag even fanatiek gevierd, maar in de Lorraine pakt men wel flink uit. Nicolaas is beschermheilige van dit gebied, dus worden hier elk jaar grote optochten ter ere van de heilige georganiseerd.
De vieringen hebben veel weg van de sinterklaasintocht zoals wij die kennen, alleen rijdt Sint-Nicolaas in Frankrijk op ezeltje in plaats van een paard. Ook heeft hij geen pieten bij zich, maar de zweepvader (Père Fouettard).
 
Père Fouettard is Frans voor 'ranselende vader'. Deze angstaanjagende boeman heeft donkere baard en een grote kap op zijn hoofd en een zweep in zijn hand, waarmee hij stoute kinderen straf kan geven.
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Zwitserland.
In Zwitserland wordt het Sinterklaasfeest op 5 december gevierd door te Klausjagen. Een kleurrijke optocht trekt door het land, waarbij mensen zich kleden in het wit en enorme mijters dragen. Voorop zwaaien mannen met grote zwepen. Samiclaus - de Zwitserse Sint - loopt hier ook tussen met zijn maatje Schmutzli.
In grote delen van Zwitserland krijgt elk jaar een andere mannelijke dorpsbewoner het voorrecht om voor Sint te spelen. In vol ornaat zwerft hij op 6 december door de straten van het dorp. Zijn dunkelhäutige helper heet trouwens 'Smutzli'. De naam verklaart waarom Zwarte Piet in Zwitserland zwart is. Hij is gewoon vuil van het roet in de schoorsteen!
Het twee- of drietal (soms zijn er twee Schmutzlis) klopt aan bij elk huis waar een soort retabel naast de voordeur opgehangen is, met een waxinelichtje erin: daar zijn ze welkom en krijgen ze een schnapsje aangeboden in ruil voor zoetigheid en marsepein. Kan je je voorstellen hoe de figuren er aan het eind van hun dorpsrondje 's avonds bij lopen?
In de Duitstalige Oost-Alpen, waar de Beiers/Tiroolse traditie heerst, wordt Sint Nicolaas op de avond van 5 december begeleid door krampussen (foto). Tijdens de Krampuslauf gaan deze duivelse wezens kinderen bang maken om ze 'in het gareel' te houden. Er werd verteld dat hij stoute kindjes sloeg met een zweep of in de zak stopte. De krampusmaskers zijn hoogstandjes van houtsnijkunst en vaak is het 't voorrecht van één houtbewerker in het dorp om ze te maken.
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Italië.
Italië is in meerdere opzichten een bijzonder land. Sinterklaas komt er praktisch niet, Babbo Natale, de kerstman wel, maar het meest populair is toch wel La Befana op 6 december.
Dit feest word alltijd rondom de tijd van Drie Koningen gevierd, maar in sommige streken ook op en vaste datum. Befana is een kleine, oude dame die al eeuwenlang in de nacht van 5 op 6 januari op haar bezemsteel cadeautjes, snoepjes en chocolaatjes brengt aan Italiaanse kinderen die zoet zijn geweest.
Wat dat beterft kan je haar een beetje vergelijken met Sinterklaas, De grote verschillen zijn dat de kinderen haar een beetje eng vinden dan dat ze geen cadeautjess geeft, alleen maar snoepgoed.
  
Wie stout is krijgt van haar geen roe maar as en kolen! Kinderen hangen hun sokken aan de schoorsteenmantel, bij de open haard of andere verwarming en zetten voor deze lieve oude vrouw een bord met een mandarijntje, een sinaasappel en een glas wijn klaar. De volgende ochtend is het maal door haar verorberd en staat haar handafdruk in as op het bord.
De cadeautjes wachten in de sok, en altijd ligt er ook een beetje kolen of as onder in de sok, want geen enkel kind is het hele jaar door braaf geweest. Wil je niet worden overgeslagen, zing dan voor het slapen gaan voor de zekerheid een liedje voor haar.
Het meest gezongen liedje vertelt dat ze 's nachts komt, gekleed in een opgelapte jurk en met kapotte schoenen aan haar voeten:
La Befana vien di notte
con le scarpe tutte rotte
con le toppe alla sottana
viva viva La Befana!
De Befana komt in de nacht
met haar afgetrapte schoenen
en haar rok met lappen
Lang leve de Befana!
| | of een van de vele varianten daarop
La Befana vien di notte
con le scarpe tutte rotte
col cappello alla romana
viva viva La Befana!
De Befana komt in de nacht
met haar afgetrapte schoenen
gekleed op z'n Romeins
Lang leve de Befana!
|
De legendes van La Befana
Volgens een legende werd de oude vrouw lang geleden benaderd door de drie wijzen, een paar dagen voor de geboorte van Jezus. Ze vroegen haar of zij de weg wist, maar helaas kon de heks hen niet verder helpen. Toch vroegen de koningen of de vrouw hen wilde vergezellen op hun reis.
Ze had hier niet zo veel zin in, maar bedacht zich toen de koningen alweer enige tijd op weg waren. Maar hoe ze ook zocht, ze kon de drie wijzen en Christus niet vinden en het verhaal wil dat ze nog altijd naar hen op zoek is.
Een andere legende vertelt dat la Befana een gewone vrouw was, die net als de meeste moeders erg veel van haar kind hield. Toen haar zoontje overleed, werd ze dan ook gek van verdriet. Toen ze hoorde over de geboorte van Jezus, besloot ze naar hem toe te gaan, ervan overtuigd dat hij haar eigen zoon was. Ze nam cadeautjes voor hem mee. Uit dankbaarheid geeft Jezus haar ook een geschenk: La Befana wordt de moeder van alle kinderen in Italië.
Sinds die tijd brengt ze elk jaar in de nacht van 5 op 6 januari cadeautjes rond.
Viva, viva La Befana!
Sinterklaas
Sinterklaas wordt vooral in het Noord-Italiaanse Zuid-Tirol en het Zuid-Italiaanse Puglia gevierd. Waar op de meeste plekken in Italië vooral La Befana (de heks) het kinderfeest is (net als in Spanje wordt dat op 6 januari gevierd, alleen heet het in Spanje Los Reyes, Driekoningen), wordt er in sommige regio's toch ook echt San Nicolò (San Nicola) gevierd.
In veel dorpen in Zuid-Tirol (Noord-Italië) worden de Krampussen tijdens een optocht op 6 december, genaamd Klosn, ook nog eens vergezeld van bontgekleurde, goedaardige geesten.
Dan heeft Italië nog een soortgelijk derde Feest, Santa Lucia.
| Santa Lucia wordt op 13 december gevierd als kinderfeest in delen van Italië. Op Sicilië, waar Santa Lucia vandaan komt, is het een heel belangrijk feest en daarbuiten zijn er een paar regio's waar Santa Lucia uitgebreid gevierd wordt, waaronder in Lombardije en in Veneto. Kinderen schrijven ieder jaar een brief aan Santa Lucia waarin ze verklaren het afgelopen jaar braaf te zijn geweest en in ruil daarvoor krijgen ze cadeautjes van Santa Lucia - als ze lief zijn geweest dan. |
 |
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Oost Europa.
| Mikuláš - de Oost Europese Sint - komt in landen als Tsjechië, Hongarije, Slowakije, Slovenië, Polen en Roemenië. Hij wordt vergezeld door een engel en een figuur die de duivel voorsteld. Hier deelt Mikuláš op 6 december snoep, pinda's en mandarijnen uit aan brave kinderen. Net als in ons land gaat hij van huis naar huis om lekkers af te leveren, maar daar houdt de gelijkenis wel op. In plaats van pieten heeft Mikuláš een duivel en een engel bij zich. |
 |
 |
In Tsjechië doen ze aan een Sinterklazige trick or treat: de kinderen verkleden zich als engel, duivel of Sint om vervolgens langs de buren te gaan voor snoep.
In Tsjechië staat Sinterklaas bekend als Svatý Mikuláš. Hij komt op 5 december aan een gouden touwtje afgedaald uit de hemel om hier onder meer snoep uit te delen. |
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Oekraïne.
Op 19 december is het in Oekraïne Sinterklaas. De Oekraïense Sinterklaas heeft geen hulp of paard, maar geeft wel cadeautjes aan kinderen. Ook heeft de Oekraïense Sint een mijter op, maar die van hem heeft een ronde bovenkant. Dat komt omdat de feestdag hier een orthodoxe achtergrond heeft.
 
Terug naar het Landen Menu
Het Sinterklaasfeest in Bulgarijë.
Aan het einde van het visseizoen viert men Sinterklaas in Bulgarije. Onderdeel van het fuifje is dat iedereen karper eet.
Terug naar het Landen Menu
Naar het Begin van de pagina |
|
|
